Türkiye 24 yılda 13 bin 574 tarihi eseri geri kazandı

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, 14 Kasım UNESCO Uluslararası Kültür Varlığı Kaçakçılığıyla Mücadele Günü kapsamında yaptığı açıklamada, tarihi mirasın korunması için toplumsal duyarlılık çağrısı yaptı. Bakanlığın verilerine göre, 2002 ile 2026 yılları arasında yurt dışına yasa dışı yollarla çıkarılan 13 bin 574 kültür varlığı Türkiye'ye iade edildi.

Sosyal medya üzerinden bir mesaj yayımlayan Ersoy, kaçak kazıların eserleri ait oldukları bağlamdan kopardığını ve bilimsel verileri geri dönülmez şekilde yok ettiğini belirtti. Güvenlik güçleri, gümrük teşkilatı ve adli makamlarla koordineli çalıştıklarını aktaran Ersoy, vatandaşları da bu sürece ortak olmaya ve kaçakçılığa karşı sessiz kalmamaya davet etti.

Sadece 2026'da 126 Eser Döndü

İade süreçlerinde diplomatik girişimler ve uluslararası hukukun etkin kullanıldığını vurgulayan Bakanlık verilerine göre, yalnızca 2026 yılı içinde 126 tarihi eser ülkeye kazandırıldı. Son dönemde Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ile yürütülen çalışmalar sonucunda 100 kültür varlığının iadesi sağlandı.

İstanbul Arkeoloji Müzeleri'nde tanıtılan bu eserler arasında, Tokat Horoztepe kökenli 40 Erken Tunç Çağı objesi, Burdur Düver kökenli 44 Arkaik Dönem eseri ve Aphrodisias antik kentinden kaçırılan bir portre yer alıyor. İade süreçlerinde arşiv belgeleri ve bilimsel araştırmaların belirleyici olduğu kaydedildi.

Dijital Takip ve Bilimsel İnceleme

Kültür varlığı kaçakçılığını önlemek amacıyla dijital teknolojilerden de faydalanılıyor. Geliştirilen özel bir yazılım sayesinde, dünya çapındaki müzayede ve sanat galerilerinin internet siteleri taranarak Türkiye'den kaçırılmış olabilecek şüpheli eserler tespit ediliyor. Elde edilen kayıtlar uzmanlar tarafından incelenerek iade taleplerine temel oluşturuyor.

Öte yandan, Boubon kökenli bronz eserlerin iadesinde olduğu gibi arkeolojik kazı kayıtları ve bilimsel analizler hukuki süreçleri destekliyor. Türkiye, 1970 tarihli UNESCO sözleşmesi çerçevesinde yürüttüğü bu mücadeleyi, Birleşmiş Milletler Uyuşturucu ve Suç Ofisi (UNODC) gibi uluslararası kurumlarla bölgesel düzeyde de sürdürüyor.