BM, işgal altındaki Filistin'deki yerleşimlerle bağlantılı 214 şirketi listeledi
BM İnsan Hakları Ofisi, yasa dışı İsrail yerleşimlerinde faaliyet gösteren 11 ülkeden 214 şirketi kapsayan güncel listeyi yayımladı.
Birleşmiş Milletler (BM) İnsan Hakları Ofisi, işgal altındaki Filistin topraklarındaki yasa dışı İsrail yerleşimlerinde faaliyet gösteren şirketlerin veri tabanını güncelledi. Yayımlanan raporda 11 ülkeden toplam 214 şirket yer alırken, liste tarım, ulaşım, depolama, atık yönetimi, enerji, gıda ve konaklama sektörlerindeki işletmelere odaklanıyor.
Liste nasıl oluşturuldu?
BM İnsan Hakları Konseyi'nin yetkilendirmesiyle ilk kez 2020'de yayımlanan veri tabanı, 2023 ve 2025'te de güncellenmişti. Ofisin 2024'te başlattığı kamuya açık görüş çağrısı sonucunda 596 işletmeyle ilgili bildirim alındı. Bu bildirimler kapsamında incelenen 126 şirketten 61'i listeye eklenirken, daha önce yer alan 5 şirketin söz konusu faaliyetleri sürdürmediği tespit edilerek listeden çıkarıldı.
Hangi uluslararası şirketler listede?
Listede İsrailli firmaların yanı sıra çok sayıda uluslararası şirket de yer alıyor. ABD'den Airbnb, Booking Holdings, Expedia Group, Motorola Solutions ve TripAdvisor bu şirketler arasında sayılıyor. Hollanda'dan Booking.com, Almanya'dan Heidelberg Materials, İspanya'dan Construcciones y Auxiliar de Ferrocarriles (CAF), Fransa'dan Egis ve Egis Rail, Çin'den Fosun International ile İngiltere'den J.C. Bamford Excavators da listede yer alan uluslararası firmalar arasında bulunuyor.
BM'den şirketlere ve devletlere çağrı
Raporda, BM'nin İş Dünyası ve İnsan Hakları Rehber İlkeleri çerçevesinde şirketlerin insan hakları üzerindeki olumsuz etkilere üç düzeyde dahil olabileceği vurgulandı: doğrudan neden olma, katkıda bulunma ve doğrudan bağlantı. Şirketlere bu faaliyetlerden kaynaklanan olumsuz etkileri gidermek için gerekli adımları atmaları çağrısında bulunulurken, devletlerin de mağdurların etkili çözüm yollarına erişimini sağlaması gerektiği belirtildi.
BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk, raporun şirketlere yönelik önemini şöyle değerlendirdi: "Bu rapor, şirketlere insan hakları konusunda sorumlulukları olduğunu ve insan hakları ihlallerine karışmamalarını sağlamak amacıyla gerekli özeni göstermelerinin beklendiğini hatırlatan bir başka uyarı niteliğinde."