UCM yaptırımlarına hem ABD mahkemesinden hem AB'den engel

Uluslararası Ceza Mahkemesi'ne (UCM) yönelik ABD yaptırımları iki ayrı cephede dirençle karşılaştı. New York Güney Bölge Mahkemesi Yargıcı Jesse M. Furman, UCM'nin Gazze soruşturmasını destekleyen iki ABD merkezli kuruluşa uygulanan yaptırımları geçici olarak durdururken Avrupa Birliği (AB) Komisyonu da mahkemeyi korumaya yönelik hukuki araçları değerlendirdiğini açıkladı.

ABD mahkemesinden geçici tedbir kararı

New York Times'ın haberine göre Yargıç Furman, "Democracy for the Arab World Now (DAWN)" ve "Taxpayer Alliance Against Genocide (TAAG)" adlı kuruluşların yaptırımlara karşı açtığı davada, Başkan Donald Trump'ın kararnamesinin ABD Anayasası'nın 1. ek maddesindeki ifade özgürlüğü hakkını ihlal ettiğine hükmederek yaptırım uygulamasını geçici olarak durdurdu. Furman, kalıcı ihtiyati tedbir ve nihai karar için ise taraflara gelecek salıya kadar ortak bir mektup sunmaları talimatını verdi. Söz konusu iki kuruluş, İsrail'in Gazze'de savaş suçu işlediğine ilişkin UCM'ye belge sunmaları nedeniyle yaptırım listesine alınmıştı. DAWN Başkanı Omar Shakir, kararın ardından yaptığı açıklamada mahkemenin Trump yönetiminin çabalarını "önemli ölçüde frenlendiğini" ifade etti.

AB engelleme tüzüğünü gündemine aldı

Öte yandan AB Komisyonu sözcüsü Siobhan McGarry, Brüksel'deki günlük basın toplantısında UCM'nin "hayati çalışmalarını" sürdürebilmesi için tüm olası tedbirlerin masada olduğunu vurguladı. McGarry, "Engelleme tüzüğü bunlardan biri olabilir; ancak bu aşamada buna hazır değiliz, üye ülkelerle görüşmelerimiz devam ediyor" dedi. Sözcü, konunun 15-16 Ekim'de Brüksel'de düzenlenecek AB Liderler Zirvesi'nde de ele alınmasının beklendiğini belirterek AB'nin tercihinin ABD'nin yaptırımları hiç uygulamaya koymaması yönünde olduğunu ekledi.

Yaptırımların arka planı

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, UCM'nin eski yargıçlarından Güney Afrikalı hukukçu Navi Pillay'ın 2026 Nobel Barış Ödülü'nü kazanmasının ardından mahkemeye yaptırım uygulama kararı aldıklarını duyurmuştu. Rubio, "Ya UCM tehditlerine son verecek ya da biz UCM'yi ortadan kaldıracağız" demişti. Washington yönetimi, ağustosta UCM Başkanı Tomoko Akane'nin de aralarında bulunduğu yargıç ve savcılara yaptırım uygulamaya başlamıştı. Trump ise Şubat 2025'te imzaladığı kararnameyle federal kurumlara, UCM soruşturmalarında görev alan kişilere somut yaptırım uygulamaları talimatını vermişti. UCM, Kasım 2024'te İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ve eski Savunma Bakanı Yoav Gallant hakkında tutuklama emri çıkarmış; ABD bu karara başından itibaren karşı çıkmıştı.