Trump-Şi zirvesinden yapay zeka ve İran mutabakatı çıktı

ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, 23-25 Eylül tarihleri arasında Washington'da gerçekleştirdikleri zirvenin ardından 8 maddelik ortak bir mutabakat belgesi yayımladı. Belgeye göre iki ülke, yapay zeka alanında resmi bir diyalog başlatmayı ve bu teknolojiyle bağlantılı kazalara yönelik özel bir iletişim kanalı kurmayı kararlaştırdı. Diyaloğun ilk turu kasım ayında yapılacak.

Yapay zeka diyaloğunun önündeki engel aşıldı

Zirve öncesinde New York'ta bir araya gelen iki ülkenin ekonomi heyetleri, yapay zekanın oluşturabileceği risklere karşı bilgi paylaşımını ve olası tehditlere ilişkin erken uyarı mekanizmasını kapsayan bir diyalog çerçevesinde fikir birliğine vardıklarını açıklamıştı. Ancak ABD'nin yapay zeka güvenlik risklerinin kontrol altına alınmasına odaklanan yaklaşımı ile Çin'in daha kapsamlı bir küresel yapay zeka yönetimi oluşturulmasını savunan tutumu arasındaki fark, bugüne dek kalıcı bir diyaloğun kurulmasını engelliyordu. Zirve bu tıkanıklığı aşarak somut bir takvime bağladı.

İran nükleer meselesinde ortak tutum

Mutabakat metninde İran'a ilişkin iki madde de yer aldı. Trump ve Şi, İran'ın nükleer silah geliştirmeme yükümlülüğünü yerine getirmesi ve hiçbir ülke ya da kurumun uluslararası su yollarından geçiş ücreti almaması gerektiği konusunda hemfikir olduklarını bildirdi. Çatışmanın küresel enerji ticareti açısından kritik bir güzergah olan Hürmüz Boğazı'nda yarattığı kesintinin ekonomik etkileri küresel ölçekte hissedilmeye devam ediyor. Yemen'de İran destekli Husiler'in Kızıldeniz kıyısındaki bölgeleri ele geçirmesiyle enerji nakliyesindeki aksaklığın Babulmendeb Boğazı'na da yayılma riski gündemdeki yerini koruyor.

Askeri işbirliği ve gelecek zirveler

İki ülkenin orduları, kriz iletişimini ve önleme mekanizmalarını güçlendirme konusunda da anlaştı. Çin'de İkinci Dünya Savaşı'nda hayatını kaybeden Amerikan askerlerinin kalıntılarının aranmasında işbirliğinin sürdürüleceği de mutabakat metnine yansıdı. Taraflar, ABD-Çin uyuşturucu ile mücadele işbirliğinin verimli sonuçlar ürettiği konusunda da görüş birliği içinde olduklarını vurguladı.

Zirvenin kapanışında Trump, Çin'in ev sahipliğinde kasım ayında düzenlenecek Asya Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Zirvesi'ne katılma niyetini açıklarken Şi de ABD'nin ev sahipliğinde aralık ayında gerçekleştirilecek Grup 20 (G20) Zirvesi'ne iştirak edeceğini dile getirdi.